Τα βήματα προόδου και τα απαραίτητα βήματα που χρειάζονται για να δημιουργήσουμε ως κράτος ένα πραγματικό φιλικό επιχειρηματικό κλίμα που θα ευνοεί τις αναπτύξεις, αναλύει στο Economy Today ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεγάλων Αναπτύξεων, κ. Ανδρέας Δημητριάδης.
Συμπληρώθηκαν φέτος 10 χρόνια από την ίδρυση του Συνδέσμου. Πώς αξιολογείτε το υφιστάμενο πλαίσιο προώθησης και υλοποίησης μεγάλων ιδιωτικών αναπτύξεων στην Κύπρο; Θα λέγατε πως έχει βελτιωθεί σε σχέση με παλαιότερα;
Έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου, αλλά ωστόσο έχουμε δρόμο μπροστά μας μέχρι να δημιουργήσουμε ένα πραγματικά φιλικό επιχειρηματικό κλίμα. Εξ ου και ως Σύνδεσμος έχουμε ανοικτό διάλογο με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς, σε μια διαρκή προσπάθεια να υπερπηδηθούν τα εμπόδια που αποθαρρύνουν τις ιδιωτικές αναπτύξεις. Όπως έχουμε επανειλημμένα επισημάνει, ως χώρα οφείλουμε να διαμορφώσουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα νέο σύγχρονο μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο θα στοχεύει στην ενισχυμένη διεθνή ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την προσαρμοστικότητα της οικονομίας, την εξωστρέφεια, την καινοτομία, καθώς τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Προς αυτή την κατεύθυνση έχουμε ετοιμάσει πρόσφατα ένα πλήρες υπόμνημα προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας με εισηγήσεις και υλοποιήσιμες προτάσεις, με γνώμονα τη βελτίωση των αγαθών και των υπηρεσιών μας, με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας.
Κάνατε λόγο για έργα που προωθούν τα μέλη του ΣΜΑ, η συνολική αξία των οποίων ξεπερνά τα €8 δισεκατομμύρια. Τι ακριβώς περιλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο σας;
Να σημειώσω καταρχάς ότι ο Σύνδεσμος Μεγάλων Αναπτύξεων είναι μέλος του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ). Προϋπόθεση για την εισδοχή κάποιου νέου μέλους στον Σύνδεσμο μας αποτελεί η ανάπτυξη έργων πέραν των 50 εκατομμυρίων ευρώ. Το χαρτοφυλάκιο των εγγεγραμμένων μελών μας περιλαμβάνει μεγάλα και αξιόλογα εμπλουτιστικά έργα όπως μαρίνες, αναπτύξεις γηπέδων γκολφ, πανεπιστήμια, ιατρικά κέντρα, κέντρα αποκατάστασης, τεχνολογικά πάρκα, ερευνητικά κέντρα, μεγάλα τουριστικά έργα και συγκροτήματα.
Διανύουμε μία περίοδο που χαρακτηρίζεται από πολλαπλές προκλήσεις. Υψηλά επιτόκια, αυξημένο κόστος της ενέργειας, κρίση σε Ουκρανία και Ισραήλ, μεταξύ άλλων. Πώς επηρεάζουν τις μεγάλες αναπτύξεις στην Κύπρο και με ποιους τρόπους η χώρα μας θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της, προσελκύοντας παραγωγικές επενδύσεις;
Πράγματι, οι προκλήσεις που έχουμε ενώπιον μας είναι σύνθετες και συνεχείς. Ως παραγωγικοί και αναπτυξιακοί φορείς του τόπου που ενδιαφερόμαστε για το σύνολο της οικονομίας, έχουμε επισημάνει ότι είναι επιτακτική και αναγκαία η υιοθέτηση σημαντικών πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Κύπρου και την προσέλκυση των παραγωγικών επενδύσεων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές. Παράλληλα, πρέπει να ετοιμαστεί ένα ελκυστικό πρόγραμμα για προσέλκυση επενδύσεων. Για να επιτύχουμε τη διαχρονική εισροή ξένου συναλλάγματος, θα πρέπει μέσω φορολογικών και άλλων κινήτρων να προσελκύσουμε ξένες εταιρείες να εγκαταστήσουν την έδρα τους στην Κύπρο, συνδυαστικά με την εγκατάσταση και τη δραστηριοποίηση οικογενειακώς των εργαζομένων τους. Σε αυτό το πλαίσιο, χρειάζεται να αντιμετωπισθεί άμεσα η σοβαρή έλλειψη ακινήτων στην αγορά, η οποία έχει οδηγήσει στην εκτίναξη των ενοικίων, γεγονός που αποτελεί τροχοπέδη στις προσπάθειες για προσέλκυση των ξένων εταιρειών για εγκατάσταση. Επιπρόσθετα, πρέπει να επιταχυνθεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός, να μειωθεί η γραφειοκρατία και να αυξηθεί η παραγωγικότητα της δημόσιας υπηρεσίας. Ως Σύνδεσμος έχουμε καταθέσει τεκμηριωμένες εισηγήσεις για βελτίωση του υφιστάμενου προγράμματος μόνιμης παραμονής στην Κύπρο. Για την ανάπτυξη των μεγάλων επενδύσεων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις ενοποιημένες αναπτύξεις σύνθετων χρήσεων και τη δημιουργία γηπέδων γκολφ, επιβάλλονται μια σειρά από απαραίτητες ρυθμίσεις, με σκοπό την επίλυση των σοβαρών χρόνιων προβλημάτων που καθηλώνουν την προώθησή τους, αναβαθμίζοντας έτσι και το τουριστικό προϊόν της Κύπρου. Αυταπόδεικτα, πρέπει να δοθεί μια άμεση λύση αναφορικά με την αύξηση των επιτοκίων, με τη μείωση σε λογικό επίπεδο του περιθωρίου (Margin), τουλάχιστον για υφιστάμενα δάνεια επιχειρήσεων και γενικότερα, ούτως ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους δανειολήπτες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Η προώθηση της οικονομικής διπλωματίας δεν είναι καθόλου αμελητέα, μέσω της δημιουργίας μιας εξειδικευμένης μονάδας στο Υπουργείο Εξωτερικών. Ζητούμενο, να αναβαθμίσουμε την εικόνα της χώρας μας και το κύρος της στο εξωτερικό, δημιουργώντας το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση της υλοποίησης αναπτυξιακών έργων.
Η πράσινη μετάβαση συνιστά άλλη μία μεγάλη πρόκληση για τον τομέα σας. Πώς ανταποκρίνεστε και πώς αποτιμάτε τον ρόλο κράτους και τραπεζών προς αυτή την κατεύθυνση;
H πράσινη μετάβαση αποτελεί μια από τις πιο σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η χώρα μας, όχι μόνο ο τομέας μας. Δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική δέσμευση ή για μια ακόμα ευρωπαϊκή υποχρέωση. Η περιβαλλοντική βιωσιμότητα είναι μια αναγκαιότητα, γιατί στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας της καθημερινότητάς μας, διασφαλίζοντας ένα υγιές και αειφόρο μέλλον. Γι’ αυτό και οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, είναι καθοριστικής σημασίας. Τα μέλη του Συνδέσμου μας, με τα μεγάλα αναπτυξιακά έργα που εκπροσωπούν, κινούνται πιστά μέσα στο πλαίσιο που καθορίζει η πράσινη βιώσιμη μετάβαση και ανάπτυξη. Σύμφωνα ωστόσο με έκθεση του ΟΗΕ αναφορικά με την «Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη», η Κύπρος έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει στην πορεία υλοποίησης των στόχων SDGs (Sustainable Development Goals) και των κριτηρίων ESG (Environmental, Social, Governance). Αυτό σημαίνει ότι, τόσο το κράτος όσο και οι τράπεζες, οφείλουν να διαδραματίσουν τον δικό τους ρόλο προς την επίτευξη αυτής της συλλογικής προσπάθειας προς την πράσινη μετάβαση.
Σε ό,τι αφορά την κατηγορία ξένοι επενδυτές, έχουν υπάρξει μεγάλες διακυμάνσεις τα τελευταία χρόνια. Ποια μηνύματα λαμβάνετε από τις επαφές σας στο εξωτερικό; Ποιους πείθει ή Κύπρος ως επενδυτικός προορισμός και πού θα πρέπει να επικεντρώσει τις προσπάθειές της; Τι σημαίνει η θεσμοθέτηση του Στρατηγικού Διαλόγου Κύπρου – ΗΠΑ για τις επενδύσεις;
Τα μέλη του Συνδέσμου μας έχουν συνεχή συνεργασία με πρέσβεις στην Κύπρο και το εξωτερικό. Σε αυτό το πλαίσιο υλοποιούμε επιχειρηματικές αποστολές, με σκοπό την προώθηση των μεγάλων αναπτύξεων για εξεύρεση νέων κεφαλαίων, εστιάζοντας στην κυπριακή οικονομία και τις επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει. Το ίδιο ισχύει και με τη διαχρονική παρουσία μας σε διεθνή επιχειρηματικά φόρουμ. Ομολογουμένως, το ενδιαφέρον είναι ενθαρρυντικό, καθώς το πεδίο για να επενδύσει κανείς στην Κύπρο είναι ευρύ. Ως χώρα πληρούμε όλα τα κριτήρια για να εδραιωθούμε ως περιφερειακό επιχειρηματικό κέντρο και ταυτόχρονα ως περιφερειακό κέντρο παροχής υψηλών ιατροφαρμακευτικών υπηρεσιών υγείας. Η ανάπτυξη των τομέων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της τεχνολογίας είναι εξίσου πολλά υποσχόμενη και ήδη προσελκύει σημαντικό αριθμό ξένων επιχειρήσεων. Σε ό,τι αφορά τη θεσμοθέτηση του Στρατηγικού Διαλόγου Κύπρου – ΗΠΑ για τις επενδύσεις, πέραν από τη σύσφιξη των πολιτικών, των οικονομικών, των κοινωνικών και των πολιτιστικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών, θα ενισχυθεί η συνεργασία μας σε σημαντικούς τομείς, όπως είναι η ασφάλεια και η ενέργεια. Ταυτόχρονα, θα αναδειχθεί και θα εδραιωθεί ο σταθεροποιητικός ρόλος της Κύπρου στην περιοχή, και θα ανοιχθούν νέες προοπτικές για αμερικανικές επενδύσεις στον τόπο μας. Συνάμα, θα ενισχυθεί το εμπόριο με τις ΗΠΑ με στόχο την προώθηση κυπριακών προϊόντων στην αμερικανική αγορά, ενώ θα αναπτυχθούν σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας.
Η φετινή χρονιά σημαδεύτηκε από το ναυάγιο μιας πολύ σημαντικής ανάπτυξης, της μαρίνας και του λιμανιού Λάρνακας, φέρνοντας εκ νέου στην επιφάνεια τις παθογένειες που μαστίζουν τις δημόσιες προσφορές. Τι θεωρείτε πώς θα πρέπει να αλλάξει για να μην υπάρχουν αυτά τα φαινόμενα;
Για κάθε έργο, ιδιαίτερα για έργα τέτοιου βεληνεκούς, χρειάζεται να γίνεται σωστός σχεδιασμός από τους κατάλληλους εμπειρογνώμονες, να υπάρχει διαφάνεια στις διαδικασίες, καθώς επίσης να δίνεται έμφαση στα ποιοτικά και τα τεχνικά κριτήρια, και την προηγούμενη εμπειρία και τεχνογνωσία του προσφέροντος επί του αντικειμένου του διαγωνισμού. Αν θέλουμε να προσελκύουμε αξιόπιστους επενδυτές είτε από την Κύπρο είτε από το εξωτερικό, πρέπει να μπορούμε να τους εμπνέουμε εμπιστοσύνη. Είναι πολύ σημαντικό όλοι οι όροι να συμφωνούνται από την αρχή, κατά τρόπο που να μην δημιουργούνται στην πορεία ασάφειες και αμφισβητήσεις. Χρειάζεται επιπρόσθετα αυτά τα έργα να τυγχάνουν διαρκούς ελέγχου και παρακολούθησης, έτσι ώστε έγκαιρα να γίνονται παρεμβάσεις προκειμένου να τηρούνται τα χρονοδιαγράμματα και να υπάρχει γρήγορη έξοδος και απεμπλοκή σε περίπτωση τερματισμού της σύμβασης για τον οποιοδήποτε λόγο.
Έχετε θέσει επανειλημμένα και επιτακτικά την ανάγκη δημιουργίας Υφυπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, το οποίο θα στεγάσει μια Ενιαία Υπηρεσία Εξυπηρέτησης Επενδυτών για Στρατηγικές Επενδύσεις, καθώς και μια Υπηρεσία μίας Στάσης (One Stop Shop). Πώς ανταποκρίνεται η κυβέρνηση σε αυτό το αίτημά σας;
Η δημιουργία Υφυπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας είναι επιτακτική, καθώς θα συμβάλλει καταλυτικά στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τόπου και στην προσέλκυση υψηλής ποιότητας παραγωγικών επενδύσεων, ενώ θα συνεισφέρει τα μέγιστα στην προώθηση της Κύπρου ως σύγχρονου περιφερειακού επιχειρηματικού κέντρου και ως ελκυστικού επενδυτικού προορισμού. Οι απλοποιήσεις των διαδικασιών, το e-government, η μείωση της γραφειοκρατίας, η στοχευμένη προώθηση αναπτυξιακών πολιτικών, η δημιουργία one stop shop ως σημείο αναφοράς για τους επενδυτές, μια Αδειοδοτική Αρχή για τις στρατηγικές επενδύσεις, είναι μόνο μερικά από τα οφέλη που θα αποφέρει η δημιουργία του Υφυπουργείου Ανάπτυξης.